Nhiều bạn nghe đến du học nghề Đức Ausbildung qua những con số lương hấp dẫn nhưng chưa hiểu Ausbildung thực chất là gì. Hiểu sai ngay từ đầu là nguyên nhân khiến không ít hồ sơ chọn nhầm ngành, rồi bỏ giữa chừng. Bài này đi thẳng vào bản chất, mức lương tham khảo và những điểm cần nghĩ kỹ trước khi quyết định.
Ausbildung là gì: đi làm có hợp đồng, không phải đi học thuần
Ausbildung là hệ đào tạo nghề kép (duales System) của Đức. Bạn ký hợp đồng đào tạo với một doanh nghiệp, phần lớn thời gian làm việc thực tế tại công ty, phần còn lại học lý thuyết ở trường nghề (Berufsschule). Có hai kiểu xếp lịch phổ biến: chia theo tuần (vài ngày ở công ty, vài ngày ở trường) hoặc chia theo khối (học tập trung vài tuần rồi quay lại công ty).
Điểm khác biệt lớn nhất so với du học thông thường là bạn không đóng học phí cho trường nghề công lập mà nhận khoản phụ cấp đào tạo hằng tháng. Vì vậy cách gọi “du học” chỉ mang tính thông dụng ở Việt Nam. Về pháp lý, đây là visa đào tạo nghề, quan hệ chính là giữa bạn và doanh nghiệp đào tạo.
Thời gian đào tạo thường từ 2 đến 3,5 năm tuỳ nghề. Kết thúc là kỳ thi do Phòng Công nghiệp và Thương mại hoặc Phòng Thủ công nghiệp tổ chức, đạt thì có chứng chỉ nghề được công nhận rộng rãi trên thị trường lao động Đức.
Lương Ausbildung bao nhiêu: tách phụ cấp đào tạo khỏi lương thật
Đây là chỗ bị nói sai nhiều nhất. Khoản bạn nhận trong thời gian học gọi là Ausbildungsvergütung, tức phụ cấp đào tạo, không phải lương của lao động đã có tay nghề. Luật Đức quy định mức tối thiểu theo năm đào tạo và mức này được điều chỉnh định kỳ. Năm đầu thường nằm quanh mức vài trăm đến trên dưới 700 euro mỗi tháng theo mức tối thiểu, và tăng dần ở năm thứ hai, thứ ba.
Nhiều ngành có thoả ước tập thể (Tarifvertrag) nên trả cao hơn mức tối thiểu, ví dụ một số ngành điều dưỡng, cơ khí, điện hay xây dựng. Mức cụ thể phụ thuộc ngành, bang, quy mô doanh nghiệp. Mọi con số dưới đây chỉ để tham khảo, bạn cần xem hợp đồng và thông tin trên cổng Make it in Germany cùng thông báo của cơ quan có thẩm quyền.
| Giai đoạn | Thu nhập tham khảo | Ghi chú |
|---|---|---|
| Năm đào tạo thứ nhất | Khoảng 700 đến 1.200 euro/tháng (trước thuế và bảo hiểm) | Tuỳ ngành và thoả ước |
| Năm thứ hai, thứ ba | Tăng dần theo bậc trong hợp đồng | Một số ngành tăng đáng kể |
| Sau khi có chứng chỉ nghề | Lương theo vị trí Fachkraft | Khác nhau rất lớn giữa các ngành |
Lưu ý: số tiền thực nhận thấp hơn do phải trừ bảo hiểm xã hội, y tế và có thể cả thuế.
Ví dụ minh hoạ: phụ cấp có đủ sống không?
Giả sử phụ cấp thực nhận khoảng 900 euro mỗi tháng (số minh hoạ, không phải cam kết). Tiền thuê phòng ở thành phố vừa có thể chiếm khoảng 350 đến 500 euro, ăn uống khoảng 200 đến 250 euro, đi lại và điện thoại vài chục euro. Phần còn lại rất mỏng, hầu như không dư để gửi về nhà.
Vì vậy câu “sang Đức vừa học vừa kiếm được nhiều” cần đọc lại cho đúng: trong những năm đầu, mục tiêu hợp lý là tự trang trải được và không phải xin tiền gia đình hằng tháng. Phần thu nhập thực sự tốt nằm ở giai đoạn sau khi có chứng chỉ và đi làm chính thức.
Vì sao ngành quan trọng hơn mức lương năm đầu
Hai ngành có phụ cấp hơn kém nhau 150 euro một tháng không tạo ra khác biệt lớn bằng việc ngành đó sau ba năm có chỗ giữ bạn lại hay không. Khi chọn, nên cân ba yếu tố:
- Doanh nghiệp đào tạo có kế hoạch giữ người sau khi đỗ kỳ thi hay không.
- Cường độ thể chất và yêu cầu ngôn ngữ nghề nghiệp, vì tiếng chuyên ngành khó hơn nhiều so với tiếng giao tiếp B1.
- Khả năng thăng tiến: có thể học tiếp Meister, Techniker hoặc chuyển sang đại học ứng dụng không.
Sai lầm hay gặp là chọn nghề theo lời đồn “ngành này lương cao” rồi mới phát hiện công việc không phù hợp sức khoẻ hoặc tính cách. Bỏ giữa chừng đồng nghĩa mất hợp đồng đào tạo, và việc tìm hợp đồng mới trong khi đang giữ visa gắn với nghề cũ là chuyện không đơn giản.
Những điều kiện nền cần có trước khi nói đến lương
Ausbildung không có “cổng vào” dễ như nhiều quảng cáo gợi ý. Thông thường bạn cần bằng tốt nghiệp phổ thông được công nhận, trình độ tiếng Đức thường từ B1 trở lên (một số nghề như điều dưỡng có thể yêu cầu cao hơn), hồ sơ chứng minh khả năng tài chính hoặc có hợp đồng với mức phụ cấp đủ chuẩn, và hợp đồng đào tạo với doanh nghiệp. Giới hạn độ tuổi và các quy định cụ thể do cơ quan nhập cư quy định, có thể thay đổi, nên hãy kiểm tra trực tiếp trên Make it in Germany và website Đại sứ quán Đức.
Về chi phí đầu vào, đa số tốn ở học tiếng Đức, dịch thuật, công chứng, thi chứng chỉ và phí visa. Nếu một nơi tư vấn nói “sang là có lương cao ngay, không cần lo gì”, hãy cẩn trọng, vì thực tế giai đoạn đầu luôn cần dự phòng.
Kết luận: nên nhìn Ausbildung như khoản đầu tư ba năm
Ausbildung phù hợp với người muốn một nghề cụ thể, chấp nhận ba năm đầu tiết kiệm và có kỷ luật học tiếng. Nó không phù hợp với người chỉ muốn “sang Đức kiếm tiền nhanh”. Trước khi đăng ký, hãy yêu cầu xem mẫu hợp đồng đào tạo, hỏi rõ mức phụ cấp từng năm, thời gian thử việc và điều kiện được giữ lại sau tốt nghiệp. Đó là những thông tin quan trọng hơn bất kỳ con số lương nào trong quảng cáo.
Câu hỏi thường gặp
Ausbildung có phải đóng học phí không?
Với trường nghề công lập thường không đóng học phí, bạn còn nhận phụ cấp đào tạo. Tuy vậy vẫn có chi phí tiếng, hồ sơ và sinh hoạt, hãy kiểm tra thông tin chính thức.
Học Ausbildung mất bao lâu?
Thường từ 2 đến 3,5 năm tuỳ nghề. Thời gian cụ thể ghi trong quy định đào tạo của từng ngành.