Câu hỏi du học nghề Đức ngành nào dễ xin việc có vẻ đơn giản, nhưng câu trả lời “ngành X thiếu người nhất” thường chỉ đúng ở một thời điểm và một vùng. Danh sách ngành thiếu nhân lực thay đổi theo năm, theo bang. Vì vậy cách đúng là biết cách đọc tín hiệu thị trường, thay vì thuộc lòng một danh sách.
Đọc nhu cầu nhân lực từ nguồn chính thức
Cơ quan lao động liên bang của Đức (Bundesagentur für Arbeit) công bố phân tích về các nghề thiếu lao động có tay nghề. Cổng Make it in Germany cũng tổng hợp thông tin cho người nước ngoài. Nên xem các nguồn này theo từng bang và từng nghề. Một số điều cần nhớ khi đọc:
- Thiếu người ở cấp quốc gia không có nghĩa mọi thành phố đều tuyển, nhất là với người mới vào nghề.
- Nghề thiếu người thường có yêu cầu cao về ngôn ngữ chuyên môn.
- Thiếu người thường gắn với điều kiện làm việc khắt khe như ca đêm, cuối tuần, lao động nặng.
Các nhóm ngành thường được nhắc tới
Dưới đây là những nhóm ngành mà doanh nghiệp Đức nhiều năm qua hay báo thiếu nhân lực. Đây là nhận định mang tính tham khảo chung, không phải cam kết việc làm.
| Nhóm ngành | Điểm thuận lợi | Điểm cần cân nhắc |
|---|---|---|
| Chăm sóc sức khoẻ, điều dưỡng | Nhu cầu ổn định do dân số già | Yêu cầu tiếng cao, áp lực thể chất và tinh thần |
| Cơ khí, điện, cơ điện tử | Nhiều doanh nghiệp vừa và nhỏ cần thợ lành nghề | Tiếng kỹ thuật, an toàn lao động |
| Xây dựng và hoàn thiện | Thợ nghề có thu nhập tốt khi có kinh nghiệm | Lao động nặng, làm ngoài trời theo mùa |
| Ô tô, sửa chữa, logistics | Nhu cầu bảo dưỡng và vận chuyển liên tục | Cạnh tranh với ứng viên bản địa ở một số vùng |
| Nhà hàng, khách sạn | Dễ tìm hợp đồng đào tạo | Giờ làm dài, phụ cấp có thể thấp hơn |
Dễ tìm hợp đồng đào tạo khác với dễ xin việc sau tốt nghiệp
Đây là điểm nhiều người nhầm. Có những nghề rất dễ ký hợp đồng đào tạo vì doanh nghiệp thiếu người học việc, nhưng sau ba năm, điều kiện giữ lại không hấp dẫn bằng nghề khác. Ngược lại có nghề khó vào hơn nhưng lương sau tốt nghiệp và cơ hội học lên (Meister, Techniker) rõ ràng.
Hãy tự đặt hai câu hỏi tách bạch: một, mình có xin được hợp đồng đào tạo không; hai, ba năm sau mình có đủ điều kiện làm việc và ở lại lâu dài không. Câu thứ hai quan trọng hơn nhưng ít người hỏi.
Tiêu chí chọn nghề theo năng lực bản thân
Thay vì chọn theo xu hướng, hãy chấm điểm bản thân theo ba trục:
- Sức khoẻ và tính cách: chịu được ca đêm, đứng lâu, giao tiếp với người bệnh hay làm việc một mình với máy móc.
- Khả năng ngôn ngữ: học thuật ngữ nghề cần thêm thời gian, điều dưỡng và dịch vụ cần giao tiếp nhiều hơn.
- Kế hoạch dài hạn: muốn ở lại Đức, chuyển sang đại học ứng dụng hay quay về Việt Nam với tay nghề.
Một người giỏi giao tiếp, kiên nhẫn có thể hợp chăm sóc sức khoẻ. Người thích kỹ thuật, ít nói hơn có thể hợp cơ điện hoặc cơ khí. Chọn ngược tính cách thường dẫn tới bỏ nghề giữa chừng, dù ngành đó “nhiều việc”.
Vùng miền và quy mô doanh nghiệp quyết định nhiều hơn bạn nghĩ
Nước Đức có nhu cầu khác nhau giữa các bang. Khu công nghiệp phía nam và tây thường có nhiều doanh nghiệp cơ khí, ô tô, trong khi các bang phía đông có thể thiếu người ở cả những nghề phục vụ đời sống. Thành phố lớn đông ứng viên nên cạnh tranh hơn, còn thị trấn nhỏ lại dễ tìm chỗ nhưng ít tiện nghi và cộng đồng người Việt hơn. Phần lớn doanh nghiệp đào tạo ở Đức là doanh nghiệp vừa và nhỏ, họ thường giữ người học tốt vì đã đầu tư ba năm đào tạo.
Vì thế, khi cân nhắc một đề nghị hợp đồng, đừng chỉ hỏi “nghề gì” mà hỏi thêm “ở đâu, công ty nào, người hướng dẫn là ai”. Một người hướng dẫn tử tế (Ausbilder) quan trọng hơn rất nhiều so với một cái tên ngành thời thượng.
Ví dụ minh hoạ: so hai lựa chọn nghề
Giả sử bạn đang phân vân giữa hai hướng, con số dưới đây chỉ là giả định để so sánh cách nghĩ, không phải số liệu thực tế.
| Tiêu chí | Nghề A (giả định) | Nghề B (giả định) |
|---|---|---|
| Phụ cấp năm đầu | Cao hơn khoảng 150 euro | Thấp hơn |
| Yêu cầu tiếng | Giao tiếp nhiều, cần B2 dần dần | Chủ yếu tiếng kỹ thuật |
| Điều kiện làm việc | Ca đêm, cuối tuần | Giờ hành chính, làm xưởng |
| Cơ hội học lên | Có chương trình nâng cao | Có Meister, Techniker |
Nếu chỉ nhìn dòng đầu, bạn sẽ chọn nghề A. Nhưng nếu bạn không chịu được ca đêm hoặc chưa tự tin giao tiếp, 150 euro một tháng không đủ bù cho việc bỏ nghề sau một năm. Cách nghĩ này giúp bạn so sánh đúng thứ cần so.
Cách kiểm tra trước khi tin một lời hứa việc làm
Nếu ai đó cam kết “ra trường chắc chắn có việc, lương cao”, hãy hỏi lại bằng chứng: tên doanh nghiệp tuyển, nội dung hợp đồng, cơ quan nào xác nhận. Việc làm sau tốt nghiệp phụ thuộc năng lực của bạn, tình hình kinh tế và quyết định của doanh nghiệp, không ai đảm bảo trước được. Điều bạn nên làm là chọn nghề có nhu cầu thật theo nguồn chính thức, doanh nghiệp đào tạo có uy tín và có lộ trình học lên khi muốn.
Khi làm hồ sơ, hãy lưu lại các nguồn bạn đã đọc, có ngày tháng. Quy định về visa lao động và nhập cư tay nghề của Đức đã thay đổi nhiều trong những năm gần đây, nên thông tin cũ vài năm có thể không còn đúng.
Câu hỏi thường gặp
Ngành nào chắc chắn có việc ở Đức?
Không ngành nào chắc chắn. Có những nhóm thường thiếu nhân lực như chăm sóc sức khoẻ, cơ khí, điện, nhưng bạn nên kiểm tra số liệu mới nhất ở Bundesagentur für Arbeit và Make it in Germany.
Chọn ngành theo lương hay theo sở thích?
Nên cân cả hai, nhưng ưu tiên sức khoẻ, tính cách và khả năng ngôn ngữ để tránh bỏ nghề giữa chừng.