Câu hỏi du học nghề Úc ngành nào được định cư thường được trả lời bằng một danh sách ngành. Danh sách đó chỉ đúng ở thời điểm đăng bài. Chính sách di trú Úc thay đổi liên tục, và hoàn toàn có thể ngành bạn chọn hôm nay không còn được ưu tiên khi bạn tốt nghiệp. Bài này giúp bạn nhìn vấn đề đúng cách, thay vì tin vào một cái tên ngành.
Không có ngành nào “được định cư”: chỉ có con đường và điều kiện
Định cư Úc là kết quả của một chuỗi điều kiện: chọn đúng nghề trong danh sách hiện hành, có đánh giá tay nghề phù hợp, đủ điểm, đủ tiếng Anh, đủ sức khoẻ và lý lịch, và chính sách chưa đổi. Một khoá học nghề (VET) chỉ là bước đầu trong chuỗi. Bất kỳ lời hứa nào kiểu “học ngành này là chắc chắn có PR” đều thiếu cơ sở.
Các con đường thường được nhắc tới gồm visa du học, visa tốt nghiệp tạm thời (đối với người đủ điều kiện), visa lao động có bảo lãnh của doanh nghiệp, và diện tay nghề độc lập hoặc có bảo lãnh bang. Điều kiện chi tiết do Bộ Nội vụ Úc (Department of Home Affairs) công bố, nên hãy xem trang chính thức, không dựa vào bài đăng cũ.
Cách đọc danh sách nghề đúng cách
Úc dùng các danh sách nghề để xác định nghề nào được hưởng diện visa nào. Danh sách này được cập nhật định kỳ và các diện visa khác nhau có thể dùng danh sách khác nhau. Cách đọc đúng như sau:
- Xem nghề bạn nhắm tới có nằm trong danh sách của đúng diện visa bạn dự định xin hay không.
- Kiểm tra xem nghề đó có yêu cầu đánh giá tay nghề từ cơ quan chuyên trách không.
- Kiểm tra giới hạn của bang nếu bạn nhắm tới diện bảo lãnh bang, vì mỗi bang có danh sách và điều kiện riêng.
- Xem lịch sử thay đổi của danh sách, vì ngành bị đưa ra hoặc thêm vào cũng không hiếm.
| Yếu tố | Vì sao quan trọng | Rủi ro |
|---|---|---|
| Danh sách nghề | Quyết định nghề nào đủ điều kiện xin visa | Thay đổi theo năm, theo diện visa |
| Đánh giá tay nghề | Nhiều nghề bắt buộc có chứng nhận trước khi nộp | Khoá học không đáp ứng tiêu chí đánh giá |
| Điểm xét di trú | Tuổi, tiếng Anh, kinh nghiệm, học vấn đều tính điểm | Ngưỡng điểm thực tế thường cao hơn mức tối thiểu |
| Bảo lãnh bang hoặc doanh nghiệp | Con đường phổ biến của người học nghề | Phụ thuộc quota và nhu cầu từng thời điểm |
Ví dụ minh hoạ về bài toán điểm
Diện tay nghề dùng hệ thống điểm, trong đó tuổi, trình độ tiếng Anh, kinh nghiệm, học vấn và một số yếu tố khác đều cộng điểm. Mức tối thiểu để nộp quan tâm thường thấp hơn nhiều so với mức điểm thực tế được mời. Giả sử bạn ước tính được mình đạt đúng mức tối thiểu (con số minh hoạ) thì khả năng được mời vẫn có thể rất thấp nếu những người nộp cùng nghề có điểm cao hơn. Do đó, thay vì hỏi “đủ điểm chưa”, nên hỏi “điểm của mình so với mặt bằng người được mời gần đây thế nào”.
Với người học nghề, kinh nghiệm làm việc thường là phần thiếu hụt. Bạn có thể mất nhiều năm sau khi tốt nghiệp để tích luỹ kinh nghiệm và nâng tiếng Anh. Đây là lý do con đường định cư qua học nghề thường dài hơn quảng cáo.
Sai lầm khi chọn khoá học vì mục tiêu định cư
Sai lầm kinh điển nhất là chọn khoá học chỉ vì ngành đang nằm trong danh sách, bất kể bạn có hợp nghề hay không. Hai ba năm sau, khi danh sách đổi, bạn mắc kẹt với một nghề không muốn làm. Sai lầm thứ hai là chọn cơ sở đào tạo theo giá rẻ và lời quảng cáo. Hãy kiểm tra cơ sở có đăng ký hợp lệ trên hệ thống dành cho sinh viên quốc tế của Úc (CRICOS) và khoá học có được cơ quan đánh giá tay nghề công nhận không.
Sai lầm thứ ba là đánh giá thấp chi phí. Phí visa du học, học phí và sinh hoạt tại Úc khá cao so với nhiều nước. Phí visa du học đã tăng mạnh trong những năm gần đây, vì vậy phải dùng con số cập nhật từ trang chính thức. Sai lầm thứ tư là bỏ qua giới hạn giờ làm thêm khi đang học: quy định giới hạn theo hai tuần và thay đổi theo chính sách, nên không thể tính toán trang trải hoàn toàn bằng làm thêm.
Cách lập kế hoạch an toàn hơn
Hãy xây kế hoạch theo hai tầng. Tầng một là phương án học và làm việc tại Úc mà bạn có thể chấp nhận kể cả khi không định cư được, tức là nghề có giá trị thật và cơ hội việc làm ở Việt Nam hoặc nước khác. Tầng hai là phương án định cư nếu điều kiện thuận lợi. Cách làm này giúp bạn không dồn toàn bộ tiền và thời gian vào một lời hứa không ai bảo đảm.
Trước khi đóng tiền, hãy tự kiểm tra trên trang Bộ Nội vụ Úc về diện visa, danh sách nghề, phí và điều kiện; tra cứu cơ sở đào tạo trên CRICOS; và yêu cầu đơn vị tư vấn ghi rõ bằng văn bản những gì họ cam kết, nhất là phần không cam kết kết quả visa. Nơi nào né tránh yêu cầu này nên bị loại khỏi danh sách cân nhắc.
Câu hỏi thường gặp
Học nghề ở Úc có chắc chắn lấy được PR không?
Không. PR phụ thuộc danh sách nghề, đánh giá tay nghề, điểm và chính sách tại thời điểm nộp. Hãy kiểm tra trang Bộ Nội vụ Úc.
Làm sao kiểm tra cơ sở đào tạo có hợp lệ?
Tra cứu trên hệ thống CRICOS của Chính phủ Úc và hỏi rõ khoá học có được cơ quan đánh giá tay nghề liên quan chấp nhận không.