Một lộ trình học tiếng Đức từ A1 đến B1 hợp lý không bắt đầu bằng việc chọn giáo trình, mà bằng việc xác định mục tiêu: học để thi chứng chỉ, để xin visa hay để đi làm. Mỗi mục tiêu cần phân bổ thời gian khác nhau. Bài này chia theo từng cấp, kèm cách tính thời gian và những lỗi khiến nhiều người mất cả năm vẫn chưa qua B1.
Ba cấp, ba mục tiêu khác nhau
Khung tham chiếu châu Âu chia ngôn ngữ thành các cấp A1, A2, B1, B2, C1, C2. Từ A1 đến B1 là chặng đầu, và mỗi cấp mang một nhiệm vụ riêng.
| Cấp | Bạn làm được gì | Trọng tâm học |
|---|---|---|
| A1 | Chào hỏi, giới thiệu bản thân, hỏi giá, nói về gia đình | Phát âm, mạo từ, động từ cơ bản, số đếm |
| A2 | Mô tả sinh hoạt hằng ngày, đi mua sắm, hẹn gặp, kể chuyện đã xảy ra | Thì quá khứ, động từ khuyết thiếu, câu phụ đơn giản |
| B1 | Nói về kinh nghiệm, kế hoạch, bày tỏ ý kiến, viết thư trang trọng ngắn | Câu phức, liên từ, luyện bốn kỹ năng cho kỳ thi |
Ví dụ minh hoạ cách tính thời gian
Số giờ cần học để qua một cấp phụ thuộc năng khiếu, nền tảng và chất lượng lớp. Theo hướng dẫn chung của các tổ chức ngôn ngữ, mỗi cấp cần vài chục đến hơn một trăm giờ giảng dạy, tích luỹ lên B1 có thể vào khoảng ba đến bốn trăm giờ. Dưới đây là phép tính minh hoạ, không phải cam kết.
Giả sử bạn học 3 buổi mỗi tuần, mỗi buổi 2,5 giờ, cộng thêm 5 giờ tự học, tổng khoảng 12,5 giờ mỗi tuần. Nếu cần khoảng 350 giờ để lên B1 thì mất khoảng 28 tuần, tức trên 6 tháng. Nếu chỉ học 6 giờ mỗi tuần, thời gian kéo dài thành hơn một năm. Vì vậy câu hỏi “học bao lâu” phải đi cùng câu “học mấy giờ mỗi tuần”.
Lịch tuần mẫu cho người đi học song song với đi làm
Nhiều bạn vừa đi làm vừa học nên cần lịch thực tế. Một khung tham khảo:
- Hai đến ba buổi học có giáo viên, nhấn mạnh nói và sửa lỗi.
- Mỗi ngày 30 đến 45 phút ôn từ vựng bằng thẻ nhớ, theo chủ đề.
- Một buổi cuối tuần nghe và đọc tài liệu nguyên bản ở mức dễ, như bản tin chậm.
- Mỗi tuần một bài viết ngắn có người sửa.
Ổn định mới là yếu tố quan trọng nhất. Học dồn hai ngày rồi nghỉ cả tuần hiệu quả kém hơn học đều mỗi ngày một ít.
Những sai lầm khiến người học dậm chân tại chỗ
Sai lầm đầu tiên là bỏ qua phát âm ở A1. Đức ngữ có quy tắc phát âm khá nhất quán, học đúng từ đầu giúp nghe tốt hơn rất nhiều về sau. Sai lầm thứ hai là học thuộc quy tắc mạo từ der, die, das theo danh sách khô khan. Nên học danh từ kèm mạo từ ngay từ đầu, như một khối.
Sai lầm thứ ba là chỉ học ngữ pháp mà không nói. Kỳ thi B1 có phần thi nói, nhiều người đọc viết khá nhưng gục ở đây. Sai lầm thứ tư là học một giáo trình duy nhất rồi tin mình đã sẵn sàng. Hãy làm đề thi mẫu của đơn vị bạn dự định thi, vì định dạng đề khác nhau giữa các tổ chức.
Sai lầm thứ năm là chọn nơi học chỉ vì cam kết “đậu B1 chắc chắn trong vài tháng”. Kết quả thi do bạn và đơn vị thi quyết định, không trung tâm nào đảm bảo trước được.
Học một mình hay học lớp: cách chọn theo tính cách
Học tự túc phù hợp với người kỷ luật cao và đã có nền tảng ngoại ngữ. Với đa số người mới, nên có lớp có giáo viên ít nhất ở A1 và A2 để sửa phát âm và thói quen ngữ pháp sai ngay từ đầu, vì sửa lỗi cố hữu về sau tốn nhiều thời gian hơn học đúng ngay từ đầu. Lớp trực tuyến tiện cho người bận, lớp trực tiếp tạo áp lực tốt cho người hay trì hoãn. Hãy học thử một hai buổi, quan sát giáo viên có cho học viên nói nhiều không, có sửa lỗi cụ thể không, thay vì chỉ đọc theo slide.
Khi dùng giáo trình, hãy chọn một bộ phổ biến cho người học tiếng Đức như hệ Menschen, Netzwerk neu hoặc Schritte, rồi bám theo từng bài thay vì đổi liên tục. Nghe thêm podcast tiếng Đức chậm, đọc bản tin đơn giản và ghi âm giọng mình nói cũng là những thói quen rẻ mà hiệu quả. Điều quan trọng là mỗi tuần bạn nhận ra mình làm được một việc mới bằng tiếng Đức, dù nhỏ.
Dấu hiệu bạn đã sẵn sàng chuyển cấp
Đừng chuyển cấp chỉ vì giáo trình đã hết. Hãy làm đề kiểm tra cuối cấp, thử giới thiệu bản thân trong hai phút không nhìn giấy, viết một thư ngắn mà ít lỗi cơ bản, và nghe một đoạn hội thoại ngắn hiểu được ý chính. Nếu vẫn lúng túng ở một kỹ năng, hãy dành thêm hai tuần cho kỹ năng đó trước khi sang cấp tiếp theo.
Chọn kỳ thi và thời điểm thi
Chứng chỉ phổ biến là của Goethe-Institut, TELC và ÖSD. Mỗi đơn vị có định dạng đề, lịch thi và lệ phí riêng, nên kiểm tra trực tiếp trên trang chính thức. Hãy đăng ký kỳ thi sớm vì lịch thi thường kín, và chọn kỳ thi mà cơ quan hoặc trường bạn nhắm tới chấp nhận. Một cách làm an toàn là thi thử trước khi thi thật để đo mình còn yếu kỹ năng nào.
Sau B1, hãy tiếp tục học vì nhu cầu thực tế như học nghề hay đi làm luôn cao hơn mức tối thiểu để xin visa. Chặng từ A1 đến B1 chỉ là nền móng, và cách bạn xây nó quyết định tốc độ ở chặng sau.
Câu hỏi thường gặp
Học tiếng Đức từ A1 đến B1 mất bao lâu?
Tuỳ số giờ học mỗi tuần. Với khoảng 12 giờ mỗi tuần, nhiều người mất chừng 6 đến 10 tháng, nhưng từng người nhanh chậm khác nhau.
Nên thi chứng chỉ của đơn vị nào?
Goethe-Institut, TELC, ÖSD là các lựa chọn phổ biến. Hãy kiểm tra đơn vị nào được trường hoặc cơ quan bạn nhắm tới chấp nhận.